Na prywatny użytek podzieliłem ludzkie zachowania wobec zła na dwie zasadnicze grupy. Do jednej grupy zaliczam tych, którzy stając wobec zła patrzą w przyszłość. Do drugiej tych, którzy patrzą w przeszłość.

Pierwsi, stając wobec jakiegoś złego wydarzenia, starają się znaleźć jego przyczynę po to, aby uniemożliwić (na tyle, na ile się da) powtórkę. Chcą zapobiec złu. Próbują nie dopuścić do tego, aby zło się powtórzyło jutro, za tydzień, za miesiąc, za dwa lata. Na przykład przez zmianę jakichś przepisów, reguł, zasad, instrukcji. Ale też przez dobór odpowiednich ludzi do konkretnych zajęć.

Reprezentanci drugiej grupy kierują się zasadą, którą w skrócie można ująć następująco: „Najważniejsze – znaleźć winnego”. Stając wobec jakiegoś nieszczęścia, krzywdy, katastrofy, cały wysiłek kierują na działania zmierzające do wskazania, kogo za zaistniałe zło należy ukarać. Inaczej mówiąc, kogo personalnie można nim obarczyć.

Nie kryję, że mnie osobiście bliższa jest pierwsza grupa. Chociaż lubię dociekać prawdy, to jednak nie lubię tropić ludzkich grzechów i słabości. Nie rajcuje mnie oskarżanie konkretnych ludzi o to czy o tamto. Nie odczuwam wewnętrznej satysfakcji, gdy ktoś ponosi należną mu karę za zrobienie czegoś złego. Wiem, że to jest potrzebne, bo wierzę w istnienie sprawiedliwości na świecie, ale o wiele bardziej cieszę się z informacji, że się ktoś poprawił niż z wiadomości, że dostał za swoje. Pewnie dlatego nie zgadzam się z Oskarem Wildem, który napisał w powieści „Portret Doriana Graya”: „Modlitwa człowieka do Boga sprawiedliwego nie powinna brzmieć: ‘I odpuść nam nasze winy’, lecz: ‘Karz nas za nasze przewinienia’”.

Jestem pewien, że Pan Jezus się nie pomylił, kiedy uczył nas modlitwy. Sprawiedliwość Boża z pewnością nas nie ominie, ale na szczęście dla nas, jest ona ściśle związana z miłosierdziem.

„Pamiętaj, że kto przegrał, zawsze winien. Jeżeli nam nie wiedzie się, powinniśmy dochodzić naprzód, o ile my sami tego przyczyną. A potem dopiero zewnętrzne okoliczności rozważajmy” – zachęcał Adama Mickiewicz.

Mnie osobiście od razu przychodzi na myśl, że w czasie Mszy świętej mówimy: „Moja wina, moja wina, moja bardzo wielka wina”.

Tekst wygłoszony na antenie Radia eM

Kto dziś jeszcze bierze pod uwagę, że po śmierci może mu być gorzej niż za życia? Śmierć jest traktowana jak wyzwolenie z udręki życia, jak prosty sposób na zakończenie cierpień, a nawet jak poszukiwany i pożądany towar, dający szczęście. Trzeba wielkiej lupy i bardzo jasnej świecy, żeby znaleźć kogoś, kto nie żywi przekonania, iż – jeśli wierzy w życie wieczne – po przekroczeniu progu śmierci czekają go wyłącznie pochwały i nagroda.

Nawet jeżeli trafi się ktoś z odrobiną dystansu do siebie, kto potrafi uznać, że nie we wszystkim jest w swym ziemskim żywocie w porządku, to nie widać po nim, aby się niepokoił tym, co go czeka po śmierci. Ludzie boją się śmierci, bo umieranie kojarzy im się z bólem, ale nie boją się tego, co czeka ich po śmierci. Jeśli są ateistami albo po prostu nie wierzą, że po zakończeniu pobytu na ziemi coś jeszcze człowieka spotyka, to można ich zrozumieć. Ale jeśli są wierzącymi, chrześcijanami, katolikami, to chyba zetknęli się w jakiś sposób z informacją, że po śmierci człowiek może trafić do nieba albo do… piekła?

Chociaż – mogli się nie zetknąć. Księża teraz raczej nie mówią o piekle w kazaniach. Nie rysują plastycznych obrazów ognistych płomieni, w ktorych smażą się potępione dusze. Może i dobrze. Takim językiem i takim obrazowaniem można w dzisiejszych czasach trafić raczej kulą w płot niż do serca i umysłu człowieka. Ale już opowiedzenie o wielkiej niekończącej się tęsknocie za miłością, za niemożliwą do zrealizowania obecnością z Kimś, kto kocha, pewnie trafiłoby do niejednego.

Jezus opisując sąd, który nastąpi na końcu czasów, mówi jasno zarówno o nagrodzie, jak i o karze. Zwraca uwagę, że nie trzeba popełniać jakichś spektakularnych zbrodni, aby na karę zasłużyć. Wystarczy uparte zaniechanie czynienia dobra, wystarczy konsekwentne niekochanie. Czyli moje przekonanie, że nie popełniam wielkich grzechów, więc jestem w porządku i na końcu czasów na sto procent trafię na „prawą stronę” i znajdę się w gronie „błogosławionych”, biorących w posiadanie „królestwo przygotowane im od założenia świata”, może być złudne. Nie muszę wywołać trzeciej wojny światowej, aby się znaleźć wśród tych, którzy usłyszą „Idźcie precz ode Mnie, przeklęci, w ogień wieczny, przygotowany diabłu i jego aniołom”. Wystarczy, że nie będę służyć drugiemu z miłością. Że wybiorę skupienie się wyłącznie na sobie. To mnie skutecznie zamknie na Boga. I nici z pójścia do nieba. Z oglądania Boga twarzą w twarz.

Nie jest tak, że niebo się wszystkim należy. Piekło istnieje. Nikt nie udowodnił, że jest puste.