- Gdy spotykamy na swej drodze złego człowieka, niemal intuicyjnie zaczynamy się zastanawiać, jak daleko jest on w stanie się posunąć. Czynimy to nie tylko wtedy, gdy zło przez niego popełniane nas bezpośrednio nas dotyka, ale także wtedy, kiedy już albo wcale nie jesteśmy w strefie zagrożenia. Jesteśmy tak skonstruowani, że zakładamy ograniczoność zła. Tylko nieliczni, a i to raczej na skutek jakichś dramatycznych przeżyć, nie zaś na drodze teoretycznej refleksji, uznają, że zło panoszy się w sposób wolny i niczym nieskrępowany…

Zrobił przerwę i głośno wziął duży haust powietrza. Potoczył wzrokiem po słuchaczach i podjął wykład z miną człowieka skazanego na niezasłużone cierpienie:

- Przekonanie o tym, że zło nie może się rozwijać w nieskończoność i w końcu musi nie tylko natrafić na opór, ale w ostatecznym rozrachunku skazane jest na klęskę w konfrontacji z dobrem, jest niezależne od ram cywilizacyjnych, kulturowych nakładek i wierzeń religijnych. W tym ostatnim przypadku mamy oczywiście do czynienia z pewnymi wyjątkami, ale chodzi tu raczej o pewne sztuczne konstrukcje myślowe, niż o religie budujące na naturalnych ludzkich skłonnościach i głęboko zakodowanych wzorcach, by nie powiedzieć szablonach…

- Ale… – niespodziewanie odezwał się ktoś z sali podnosząc rękę, lecz wykładowca uciszył go jednym spojrzeniem i kontynuował:

- Nic więc dziwnego, że gdy spotykamy na swej drodze człowieka rozmyślnie i świadomie czyniącego zło, analizujemy jego postępowanie szukając takich sytuacji granicznych, w których uzna on, że dalej już pójść nie może i zaprzestanie swego procederu. W niektórych religiach granice te mechanicznie – by nie powiedzieć automatycznie – łączone są z sytuacją nawrócenia, czyli nie tylko zatrzymania eskalacji złych działań, lecz również odwrotem od nich. Pomijając jednak sferę religijną i pozostając na płaszczyźnie – że tak powiem – świeckiej, oczekiwanie na wyczerpywanie się gotowości do czynienia zła u drugiego człowieka jest czymś powszechnym i zwyczajnym. Wyznaczając na podstawie obserwacji i analiz punkt, którego w naszym mniemaniu zły człowiek nie przekroczy, ustawiamy się w pozycji więcej niż arbitrów. Czynimy to zazwyczaj nie zdając sobie sprawy z ryzyka, które podejmujemy. Ryzyka, że popełniliśmy błąd w naszych obliczeniach, że przeoczyliśmy jedną czy drugą istotną przesłankę…

Spoglądając niespokojnie na salę przerwał i szybkim ruchem wlał do ust nieco wody ze stojącej na mównicy szklanki. Ledwie przełknął, natychmiast podjął wykład, z wyraźną obawą, że znów ktoś spróbuje zabrać głos:

- Dlatego sami sobie jesteśmy winni, gdy okazuje się, że zły człowiek przekracza wyznaczone przez nas granice i popełnia czyny, do których wydawał się niezdolny. To nie on jest lub stał się gorszy, niż sądziliśmy, lecz my błędnie oceniliśmy jego możliwości w czynieniu zła, opierając się na fałszywych przesłankach i założeniach. Nie do niego więc powinniśmy mieć w nieuniknionej reakcji zawodu i rozczarowania pretensje, lecz do samych siebie, że zamiast realnie oceniać sytuację i widzieć człowieka w całej prawdzie o nim, woleliśmy opierać się na złudzeniach i myśleniu życzeniowym…

- Czy on chce powiedzieć, że podłość ludzka nie zna granic? – rozległ się w sali sceniczny szept któregoś ze słuchaczy.

- Chcę też powiedzieć, że ci, którzy tego nie przyjmują do wiadomości, nie powinni nikogo innego obarczać za to odpowiedzialnością – powiedział ze złością wykładowca i z trzaskiem zamknął skrypt, którym się posługiwał. – Do kogo ja muszę mówić, co za upadek – mruczał pod nosem, schodząc ostrożnie po schodkach, prowadzących do drzwi dla wykładowców.

„Wziąłeś latarkę?” – zapytała kobieta. „Nie, po co. Tam jest oświetlenie elektryczne” – odpowiedział mężczyzna. Pracownik muzeum, który otwierał im rzadko odwiedzany fragment obiektu, potwierdził, że ta część, którą wolno zwiedzać, jest oświetlona i odpowiednio oznaczona. Na wszelki wypadek dał im jeszcze bardzo dokładny plan podziemi. Wzięli go i weszli do środka.

Oświetlenie składało się z niezbyt gęsto rozmieszczonych słabych i bardzo zabrudzonych żarówek. Dawało jednak na tyle jasności, żeby zwiedzający mogli podziwiać kunszt architektów, płynnie przechodzący w piękne, naturalne korytarze jaskiń.

Byli już za połową trasy zwiedzania, gdy nagle światło zgasło. Zatrzymali się. Mieli nadzieję, że to tylko chwilowy problem. Ale czas mijał, a światło nie wracało. „Mówiłam, żeby wziąć latarki” – powiedziała kobieta, nawet nie jako wyrzut, po prostu chciała przerwać ciszę. „Wiem, wiem, miałaś rację. Ale jakoś damy radę”. Po omacku, próbując sobie przyświecać telefonem komórkowym, ruszył przed siebie. „I tak już szliśmy w stronę wyjścia, więc powoli dojdziemy” – dodawał otuchy swojej partnerce.

Małymi kroczkami szła za nim. Według planu musieli być już blisko wyjścia. Wystarczyło iść wzdłuż jednej ściany. Jednak minęło pół godziny, odkąd zgasło światło, a oni wciąż byli w podziemiach. „Boję się” – powiedziała kobieta. „Spokojnie, jestem z tobą” – uspokajał ją mężczyzna. Ale prawda była oczywista. „Zabłądziliśmy” – stwierdziła kobieta. Zatrzymała się i trzymając się mężczyzny zaczęła ostrożnie obracać się w różne strony. Nagle krzyknęła: „Tam widać światło! Wracamy!”. Mężczyzna w pierwszej chwili chciał zaprotestować i tłumaczyć, że nie ma sensu wracać, skoro byli już blisko wyjścia, ale gdy się odwrócił i zobaczył w oddali światło, zrezygnował z oporu i ruszył w jego stronę…

Tak charakterystyczna odpowiedź Polaków na pytanie” Co słychać?”, brzmiąca „Stara bieda”, też jest tego wyrazem. Jest podszyta obawą nie tylko przed nową, jeszcze gorszą biedą. Jest też przepełniona brakiem przekonania, że może biedy w ogóle nie być. Że może być lepiej. To zresztą też często można (na przykład chodząc po kolędzie) usłyszeć: „Aby tylko gorzej nie było”. Nie ma nastawienia, że nie tylko może, ale powinno, a nawet musi być lepiej (pod każdym względem). Nie ma również myślenia „To ja mogę być lepszy/lepsza”.

Mnóstwo Polaków, w różnym wieku, nastawionych jest przede wszystkim na trwanie. Na zachowanie stanu obecnego. A ponieważ jego stabilność jest według nich bardzo krucha i niepewna, dlatego tkwią w wewnętrznym bezruchu, bojąc się nawet głębiej odetchnąć, aby nie zniszczyć tej prowizorycznej konstrukcji, jaką jest nie tylko otaczająca ich rzeczywistość, ale również w wielu wypadkach również oni sami.

To nastawienie na „status quo” według mnie bardzo mocno odbija się na jakości polskiego chrześcijaństwa, na polskim katolicyzmie, na Kościele w Polsce. Nie jest nastawiony na przemianę, na przyszłość, na polepszenie sytuacji. Nie jest nastawiony na nawrócenie. Bo przecież nawrócenie jest radykalnym ruchem naruszającym i zmieniającym wszystko. Niszczy kruchą stbilizację.

Brak nadziei owocuje brakiem odwagi. A bez odwagi nie ma ryzyka. Moim zdaniem Kościół katolicki w Polsce panicznie unika ryzyka.

No tak, muszę to dopowiedzieć. Ryzyka zawierzenia Bogu.

A dlaczego miały by być? Dzieje człowieka dowodzą, że tragedie i nieszczęścia nie powodują w  ludziach trwałych zmian. Zwłaszcza na lepsze. Zwłaszcza, jeśli te tragedie i nieszczęścia nie dotykają ich bezpośrednio.

Wystarczy poczytać Stary Testament. Jak trwałe były nawrócenia Narodu Wybranego doświadczanego czasami strasznymi dramatami dopuszczanymi przez Boga? Niezbyt. Gdy zagrożenie mijało, spadała też gorliwość.

Jednym z największych zawodów wydaje się dzisiaj powrót do radykalnego podzielenia wśród Polaków. Przecież krótko po katastrofie wydawaliśmy się tacy zjednoczeni. Tacy byliśmy razem.

Pamiętam, że właśnie wtedy z portalu Wiara.pl jeden ksiądz napisał, że jedności nie da się zbudować na bólu. Prorok czy co? Nie, po prostu chrześcijanin, który zna dzieje swojego Kościoła. Czy Apostołów zjednoczyła męka i śmierć Jezusa? Nie. Te wydarzenia zniszczyły ich kruchą jedność. Dopiero Zmartwychwstanie, przyjęte w pełni dzięki pomocy Ducha Świętego, pozwoliło im się zjednoczyć na nowo.

Od wieków wbijamy sobie do głowy, że najłatwiej się nam zjednoczyć, gdy mamy wspólnego wroga. To groźny, choć mocno utrwalony nie tylko wśród polityków, mit. Jedność przeciwko komuś jest zawsze fałszywa. Prawdziwą jedność buduje się wyłącznie wokół wartości pozytywnych.

Działo się to w 386 r. Augustyn, młody nauczyciel retoryki w Mediolanie; przechadzał się po ogrodzie. Nagle usłyszał natarczywy głos:

- Weź i czytaj, weź i czytaj!

Wszedł więc do domu i wziął pierwszą lepszą książkę z półki. Był to Nowy Testament. Otworzył na chybił trafił i natknął się na następujący fragment Listu do Rzymian: „Odrzućmy więc uczynki ciemności, a przyobleczmy się w zbroję światła! Żyjmy przyzwoicie jak w jasny dzień: nie w hulankach i pijatykach, nie w rozpuście i wyuzdaniu, nie w kłótni i zazdrości. Ale przyobleczcie się w Pana Jezusa Chrystusa i nie troszczcie się zbytnio o ciało, dogadzając żądzom” (13,12-14).

Te właśnie słowa spowodowały przełom w życiu młodego pogańskiego retora. Odtąd stał się nowym człowiekiem. Kościół czci go jako wielkiego świętego.

W jakiejś parafii odbywały się tradycyjne misje. Misjonarz wygłosił poprawnie, dobrze przygotowane, naszpikowane wzruszającymi przykładami, dosyć długie kazanie o nawróceniu. Potem siadł do konfesjonału, aby słuchać spowiedź. Podchodzili na ogół mali grzesznicy. W pewnym momencie uklęknął mężczyzna z wyznaniem, że u spowiedzi nie był już 30 lat, i że teraz chce zacząć na nowo.

Spowiednik ucieszył się jakoś tym penitentem i zapytał delikatnie o motywy:

- Co pana skłoniło, że postanowił pan skorzystać z sakramentu pokuty?
- Jak to co? – odparł ten za kratkami – kazanie, które dziś usłyszałem.

Kapłan chciał dokładniej wiedzieć o skutkach swej nauki (ostatecznie przyda się to na przyszłość), a więc pyta dalej:

- Jakie słowa przemówiły najbardziej? Jaki przykład chwycił za serce?
- Żaden przykład, ojcze duchowny. Kiedy po 30 minutach usłyszałem: to była pierwsza połowa, a teraz przejdziemy do drugiej części, pomyślałem sobie: tak samo jest z moim życiem – pierwsza połowa już minęła, a teraz zacznie się druga, a ta musi być inna, lepsza.

Słowa „nawrócenie, nawrócić się” są w Kościele odmieniane przez wszystkie możliwe przypadki. A już w Wielki Poście to bez przerwy (nie ma jak zacytować samego siebie ). Ale o co dokładnie chodzi z tym nawróceniem? Ma to być jakaś zasadnicza zmiana nastawienia człowieka, odwrócenie się od zła, a zwrócenie się ku Bogu. W porządku. Mądre słowa. Jak się do tego nawracania siebie zabrać? Nie każdy przecież słyszy głos w ogrodzie jak św. Augustyn przed wiekami. I nie każdy ma okazję usłyszeć kaznodzieję tak marnego, że po trzydziestu minutach jego przemowy i zapowiedzi kolejnej połowy, rzuci się do konfesjonału. Zresztą, przecież nawracać się muszą nie tylko tacy, którzy trzydzieści lat nie byli u spowiedzi. Nawracać się muszą również tacy, którzy do spowiedzi chodzą co miesiąc.

Mój znajomy dużo chodzi po górach. Zna je bardzo dobrze. Potrafi zobaczyć na zdjęciu jakąś górkę i bez zastanowienia powiedzieć, jak ona się nazywa i w jakim paśmie leży. Kiedyś szedł świetnie mu znanym szlakiem. Doszedł do wniosku, że to nudne, chodzić wciąż tą samą drogą. „A, pójdę na skróty. W razie czego mam mapę, więc nie zabłądzę”. Skręcił w las. Był przekonany, że idzie dobrze i za chwilę wyląduje u celu. Ku jego zdziwieniu nagle trafił na jakieś bagno. Tego bagna nie było na mapie. Z trudem wyciągał nogi z błota, męcząc się coraz bardziej, a w dodatku, jak na złość, zaczął mocno padać deszcz, robiło się coraz ciemniej. „Aż wstyd przyznać, co wtedy zrobiłem” – opowiadał później. „Odwróciłem się i po własnych śladach wróciłem na ten nudny, ale jednak sprawdzony szlak”.

Nawrócenie zaczyna się od dokonania ważnego odkrycia. Od spostrzeżenia, że coś zrobiło się źle. Mój znajomy brnął i brnął w bagno, aż odkrył, że to niedobrze, tak się taplać w błocie i zmierzać nie wiadomo dokąd. Dopiero wtedy, gdy uświadomił sobie, że nic dobrego z tego nie wyniknie, odwrócił się na pięcie i ze sporym wysiłkiem wrócił na dobry, właściwy szlak.

Już samo odkrycie i przyznanie, że się zrobiło źle, nie jest proste. A to dopiero początek. Jeśli już się doszło do wniosku, że „Oj, coś nie za dobrze postąpiłem”, to co dalej?

Jeden z wierszy Adama Mickiewicz tak się zaczyna:

„Już był w ogródku, już witał się z gąską;
Kiedy skok robiąc wpadł w beczkę wkopaną,
Gdzie wodę zbierano;
Ani pomyślić o wyskoczeniu.
Chociaż wody nie było i nawet nie grząsko:
Studnia na półczwarta łokcia,
Za wysokie progi
Na lisie nogi;
Zrąb tak gładki, że nigdzie nie wścibić paznokcia.
Postaw sięż teraz w tego lisa położeniu!
Inny zwierz pewno załamałby łapy
I bił się w chrapy,
Wołając gromu, ażeby go dobił:
Nasz lis takich głupstw nie robił;
Wie, że rozpaczać jest to zło przydawać do zła”.

No właśnie. Kilka lat temu dość systematycznie przychodziła do spowiedzi pewna kobieta. Zawsze pod koniec spowiedzi mówiła: „Ja się już z tego grzechu kiedyś wyspowiadałam, ale wciąż mam poczucie, że leży na moim sumieniu”. Chodziło o bardzo ciężki grzech, ale przecież jeśli za niego szczerze żałowała, wystarczyło go wyznać raz, a nie wciąż i wciąż do niego wracać.

To błąd dość często popełniany przez ludzi, którzy sprzeciwiają się złu. Skupiają na nim całą swoją uwagę. Nieustannie się nim zajmują. Bez przerwy rozpamiętują grzechy, złe czyny które kiedyś popełnili. Stają się ich niewolnikami. Skupiają się tak bardzo na swej złej działalności, że nie starcza im czasu i sił na rzeczywistą poprawę.

Ten temat pojawia się we wszystkich trzech dzisiejszych czytaniach mszalnych. „Nie wspominajcie wydarzeń minionych, nie roztrząsajcie w myśli dawnych rzeczy. Oto Ja dokonuję rzeczy nowej: pojawia się właśnie” – słyszeliśmy w czytaniu z Księgi Izajasza. „Bracia, ja nie sądzę o sobie samym, że już pochwyciłem, ale to jedno czynię: zapominając o tym, co za mną, a wytężając siły ku temu, co przede mną, pędzę ku wyznaczonej mecie, ku nagrodzie, do jakiej Bóg wzywa w górę w Chrystusie Jezusie” – napisał św. Paweł w Liście do Filipian. I wreszcie fascynująca opowieść o jawnogrzesznicy, przywleczonej do Jezusa.

To, co zrobił Jezus, jest doprawdy szokujące. On nie tylko uratował jej życie. On nie tylko zwrócił uwagę tych, którzy ją przyłapali, że sami też są grzesznikami i mają sporo na sumieniu. Nie tylko dał wyraźnie do zrozumienia, że trzeba potępiać zło, ale nie potępiać człowieka, który je czyni. Jezus dał również krótki, prosty, jasny, bardzo jednoznaczny przepis na nawrócenie. „I Ja ciebie nie potępiam. – Idź, a od tej chwili już nie grzesz”. Od tej chwili już nie grzesz. Chwila nawrócenia jest chwilą graniczną. Punktem zwrotnym. Jest postawieniem kropki. Zakończeniem pewnego rozdziału. Tak, jak w tym kazaniu, które spowodowało, że człowiek po trzydziestu latach przystąpił do spowiedzi. Nawrócenie, to stwierdzenie „Dotąd podążałem złą drogą, lekceważąc reguły i przepisy. Ale teraz już z tym koniec. Zamykam tę część mojego życia i odtąd idę drogą właściwą, zgodnie z zasadami”.

W jednym z odcinków serialu rysunkowego „Fineasz i Ferb” żona złego nieudacznika Dundersztyca po jakiejś jego kolejnej klęsce mówi: „Pamiętasz, jak zrobiłeś maszynę do nakrywania stołu?”. A wieczny nieudacznik jej odpowiada: „Trudno zapomnieć, bo mi wciąż o tym przypominasz”. „To tak, jak ty mnie!” – powiedział inny mój znajomy do swojej żony. „Ty też bez przerwy mi wypominasz różne rzeczy, z którymi dawno skończyłem, za które już cię dawno przeprosiłem i które mi podobno wybaczyłaś!”

To pokazuje, że czasami można człowiekowi utrudniać poprawę, wręcz uniemożliwić nawrócenie, jeśli się mu nieustannie wypomina zło, którego się kiedyś dopuścił.

Zła nie wolno lekceważyć. Nie wolno udawać, że go w naszym życiu nie ma. Trzeba je rozpoznawać i odrzucać. Trzeba robić rachunek sumienia i przyznawać  głośno: „Tak, jestem grzesznikiem”. Ale nie można ograniczać się tylko do tropienia i rozpoznawania zła w życiu swoim i w życiu innych. W pięciu warunkach dobrej spowiedzi jest rachunek sumienia, żal za grzechy, wyznanie, ale też postanowienie poprawy i zadośćuczynienie! Każda spowiedź jest taką chwilą nawrócenia. Chwilą powiedzenia – dotąd było źle, ale od teraz będzie dobrze.

Dla rozmaitych ludzi różne chwile, zdarzenia, słowa, przeżycia okazują się takim punktem granicznym, punktem zwrotnym. Punktem nie tylko dostrzeżenia w swoim życiu zła, ale również rozpoczęcia nowego etapu życia. Lepszego, niż dotychczas. Życia zgodnego z tym, czego chce ode mnie Bóg, a nie z tym, czego ja chcę od Boga.

Tomek był ulubieńcem trenera właściwie od zawsze. Odkąd pojawił sie w klubie i trafił do sekcji. Zawsze miał czas i chęci nie tylko trenować, ale również posprzątać na sali albo w magazynie sprzętu. Zawsze był przygotowany do zajęć teoretycznych. Nigdy po zawodach nie spieszył się do domu, tylko miał czas, aby pomóc trenerowi rozładować samochód, a potem iść z nim aż pod jego dom, rozmawiając o rozegranym meczu, o tym, kto był dobry, a kto zawiódł.

Miał świadomość, że nie wszyscy w drużynie tę jego wyjątkowa pozycję akceptują, ale jeszcze do niedawna nic sobie z tego nie robił. Jednak ostatnio zauważył, że trener zaczyna go trochę trzymać na dystans, że zdarza mu się go nie tylko chwalić, ale również za coś opieprzyć. A i w zespole coś się pozmieniało. Chłopaki już go nie prosili, o załatwienie tego czy tamtego z trenerem. Szli do niego sami i bez pośrednictwa Tomka dostawali to, czego chcieli.

Za tydzień były imieniny trenera. Tomek ze zdziwieniem stwierdził, że ktoś go zdążył ubiec z organizowaniu zbiórki na prezent. To Krzysiek po treningu w szatni rzucił hasło: „Co chłopaki, zbiórka na trenera”. „Jak zawsze, po dysze?” – zapytał Mateusz. „No co wy, chłopaki, po dysze?” – zawołał na cały głos Tomek. „Wy chyba szacunku do trenera nie macie. Po dysze to za mało. Ja myślę, że wypadałoby po pięć dych… Trener zasługuje na naprawdę  fajny prezent…”.

Przypowieść o synu marnotrawnym i miłosiernym ojcu w Ewangelii według św. Łukasza poprzedzają bezpośrednio dwie inne: przypowieść o zaginionej (a właściwie znalezionej) owcy i o zgubionej (a właściwie znalezionej) drachmie. Przypowieść o ojcu i dwóch synach jest trzecia. Jest kolejną w szeregu podobnych przypowieści. Od przypowieści o drachmie dzielą ją tylko słowa: „Powiedział też”. Wszystkie trzy zostały opowiedziane jako reakcja na oburzenie faryzeuszów i uczonych w Piśmie „Ten przyjmuje grzeszników i jada z nimi”.

Miłosierny ojciec stoi więc w jednym szeregu ze szczęśliwym znalazcą owcy, który nie wahał się zostawić dziewięćdziesięciu dziewięciu innych na pustyni i udać się na poszukiwania tej jednej, zaginionej. A potem w wielkiej radości znalezienia sprosił przyjaciół oraz sąsiadów, by ja z nim dzielili. Miłosierny ojciec stoi więc w jednym szeregu z kobieta, która nie szczędziła światła i wysiłku, by znaleźć jedną zgubioną drachmę, a potem z wielką radością w dużym gronie świętowała jej znalezienie.

Przypowieść o ojcu i synach to szczyt reakcji Jezusa na faryzejskie oburzenie. Już nie mówi o owcach czy pieniądzach. Mówi o ludziach. Podobnie jak w poprzednich dwóch, mamy do czynienia z wielką radością z odnalezienia syna, który się na życiowych drogach zagubił. Lecz tylko w tej przypowieści zrozumiała wydawałoby się radość jest skontrowana przez starszego syna. On się nie cieszy w powrotu brata. On nie chce świętować. Zgłasza jakieś dziwaczne pretensje. O co mu chodzi?

Czy nie o to, że właśnie stracił renomę tego „jedynego sprawiedliwego”? Jedynego, który jest naprawdę wierny, który jest w porządku, który zasługuje na pochwały. Czy nie o to mu chodzi, że właśnie stracił monopol na bycie „prawdziwym” synem, prymusem, pupilkiem, ostoją? Że skrucha i nawrócenie tamtego w cień zepchnęła jego tak długo budowaną pozycję?

Nie jest łatwo się cieszyć z poprawy, z nawrócenia drugiego człowieka. Nie jest łatwo się cieszyć z czyjegoś powrotu do domu, do rodziny, do wspólnoty. Przecież trzeba mu będzie na nowo zrobić miejsce. Nie tylko przy stole. Także w sercu. Swoim. Cudzym. O wiele łatwiej jest się cieszyć z odnalezionej owcy albo drachmy.

Nie wiadomo, czy o tym konkretnym przypadku słyszał inspektor budowlany, który niedawno w podobnej sytuacji nie chciał się zgodzić na remont uszkodzonego w wypadku budynku. Głuchy na naciski i argumenty właściciela powtarzał: „Tego się nie da bezpiecznie wyremontować. A poza tym taniej będzie zburzyć i zbudować na nowo”.

„Ponad godzinę łatałem dziurawą kieszeń w spodniach” – opowiadał koledze przy piwie świeży rozwodnik, którego żona nagle i bez ostrzeżenia opuściła. – „I wystarczyło, że dwa razy schowałem klucze do kieszeni, a zrobiła się jeszcze większa dziura. Chyba będę musiał kupić nowe spodnie”.

Czytelnik jednej z gazet skarżył się ostatnio listownie na „”wyremontowane” estakady kolejowe we Wrocławiu. „W skrócie można to podsumować: zostały wyremontowane tak wspaniale, że tydzień po zamknięciu wszystkie nadają się do ponownego remontu, jedna grozi zawaleniem, pozostałe stwarzają utrudnienia w ruchu, dodatkowe podpory zajmują pas drogi, kierowcy mają gorzej zamiast lepiej, korki tworzą się i na drogach, i na torach kolejowych powyżej” – napisał.

Jezus już dawno zwracał uwagę: „Nikt nie przyszywa łaty z surowego sukna do starego ubrania. W przeciwnym razie nowa łata obrywa jeszcze część ze starego ubrania i robi się gorsze przedarcie. Nikt też młodego wina nie wlewa do starych bukłaków. W przeciwnym razie wino rozerwie bukłaki; i wino przepadnie, i bukłaki. Lecz młode wino należy lać do nowych bukłaków”.

Prawdziwe nawrócenie nie polega na przyszyciu tu i ówdzie łatki z napisem „Jestem katolikiem”, „Jestem chrześcijaninem”, bez radykalnej i zdecydowanej zmiany życia. Prawdzie nawrócenie to śmierć „starego człowieka” we mnie i narodziny „nowego”.